سوره انگور

خبرگزاري فارس: گزيده اشعار عليرضا قزوه شاعر و نويسنده متعهد معاصر با نام «سوره انگور» به همت موسسه انتشارات تكا (توسعه كتاب ايران) روانه بازار كتاب شده است.

كتاب جديد قزوه گزيده غزل‌ها و شعرهاي ديگر اوست كه از هفت دفتر شعر چاپ شده و نشده انتخاب شده است. «سوره انگور» از98 غزل، 9 ترانه،‌ چهل دوبيتي و رباعي، نوزده تركيب بند، چهار قصيده، 52 نوسروده و 18 دوبيتي سپيد تشكيل شده است. اشعار او با نظمي روايت‌محور، شعر را به خواننده انتقال مي‌دهد:
ليلي گذشت و مجنون، حالي خراب دارد/ گفتم نگريم اما ديدم ثواب دارد/ مجنون منم كه ماندم، اين خاك،‌ خاك ليلي‌ست/ اي كاروان بياييد، اين چاه، آب دارد/ چرخي زنيم در خود، بي خود ز خود، بچرخيم/ دنيا پر است از چرخ، دنيا شتاب دارد/ سر مي‌گذارم امشب بر بالش قيامت/ مژگان سر به زيرم، عمري‌ست خواب دارد/ از وحشت قيامت، زاهد مرا مترسان/ ترس از قيامتم نيست، دنيا حساب دارد
عليرضا قزوه، در سال 1342 در گرمسار ديده به جهان گشود. وي مولف حدود سي اثر منتشر شده در حوزه‌هاي شعر، تحقيق، پژوهش و سفرنامه، و از نام‌هاي شناخته‌شده شعر انقلاب اسلامي است. نام قزوه در كنار نام شاعراني چون سلمان هراتي، سيد حسن حسيني، قيصر امين‌پور و ...همواره حضوري پررنگ در شعر اجتماعي، آييني و شعر دفاع مقدس داشته است.
عليرضا قزوه مسئوليت‌هاي فرهنگي زيادي داشته. از جمله، وي وابسته فرهنگي ايران در تاجيكستان، رييس شوراي شعر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، دبير نخستين جشنواره بين‌المللي شعر فجر و مدير مركز تحقيقات زبان فارسي دهلي نو بوده است.
«سوره انگور» با شمارگان سه هزار نسخه و قيمت چهار هزار تومان در 395 صفحه به مرحوم قيصر امين‌پور تقديم، و به همت موسسه انتشرات تكا با حمايت معاونت امور فرهنگي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي روانه بازار چاپ و نشر كتاب شده است.

تهران فتحعلي شاهي

خبرگزاري فارس: چاپ اول كتاب «تهران فتحعلي شاهي» تاليف و گردآوري علي حدادي از سوي انتشارات «هم‌پا» منتشر و روانه بازار نشر شد.

اين اثر به تاريخچه شهر تهران از زمان مرگ آقامحمدخان قاجار كه تهران را به پايتختي برگزيد، تا ابتداي سلطنت ناصرالدين‌شاه قاجار كه در تهران تغييرات اساسي به‌وجود آورد، مي‌پردازد.
تهران كه امروزه يكي از پرجمعيت‌ترين شهرهاي دنياست، در زمان شاه طهماسب صفوي، قريه‌اي بود و چندان جمعيت و آباداني هم نداشت، شاه طهماسب بر گرد آن حصاري كشيد و باعث آبادي تهران شد.
در بخشي از اين كتاب از زبان ميرزا صالح شيرازي، ايلچي فتحعلي شاه در دربار فرانسه و انگليس، در توصيف شهر تهران نوشته شده است: «حال پايتخت سلطاني، طهران است و طهران مشتمل بر شش دروازه است و دوره آن يك فرسنگ است (حدود شش كيلومتر) و قلعه طهران در كمال انضباط و زيبايي و استحكام است. خندق بسيار عميقي دور آن مي‌باشد و مجموع دور قلعه خاكريز مي‌باشد. عمارت اندرون و خلوت و ديوانخانه‌ شاه در ارگ است و ارگ مذكور در كمال استحكام، كه داراي برج‌وباروي بسيار محكمي است كه شب و روز، كشيكچي در برج‌ها ايستاده است.»
كتاب حاضر، شامل چند بخش است . در بخش نخست، به ولايتعهدي فتحعلي شاه در تهران اشاره مي‌كند و پس از آن، تهران را از نگاه دو انگليسي به نام‌هاي «جيمز موريه» و «جيمز فريزر» كه در سال هاي 1188 و 1204 هجري شمسي به ايران سفر كردند، توصيف مي‌كند.
در بخش دوم، مولف كتاب، به عمارت‌ها و ساختمان‌هاي طهران قديم كه شامل: ارگ، تخت مرمر، عمارت بادگير، عمارت خورشيد، برج جهان‌نما، برج نوش، عمارت سردر، دارالشفاء، باغ نگارستان و قصر قاجار است، مي‌پردازد.‌
«مهمترين رويداد تاريخي» كه عنوان بخش سوم كتاب را تشكيل مي‌دهد، به قتل الكساندر گريبايدوف، وزير مختار تزار، اشاره و آن را از وقايع مهم سياسي و اجتماعي تهران آن زمان ذكر مي‌كند.
مؤلف در بخش چهارم كتاب، به تهران عصر محمدشاه قاجار مي‌پردازد كه به دستور وي، قصري در شمال تهران بنا مي‌كنندو به نام خود او و به «قصر محمديه» معروف مي‌شود.
«آغاز آباداني تهران» كه بخش پنجم اثر حاضر است، به دگرگوني چهره تهران در روزگار محمدشاه اشاره مي‌كند. در اين بخش آمده است: «به دليل تثبيت تهران به عنوان پايتخت و استقرار دستگاه‌هاي سلطنت و دولت در آن و نيز رونق فعاليت‌هاي بازرگاني و كشاورزي براثر تداوم روحيه نظامي حكومت و افزايش رفت‌وآمد خارجيان، علي‌الخصوص اروپائيان و ... چهره تهران اندك‌اندك دگرگون شد و تغييراتي در آن صورت گرفت.»
بخش آخر كتاب به نحوه «پوشاك مردم تهران» از قبيل كلاه و تن‌پوش مردان و ... اشاره دارد .
چاپ اول كتاب «تهران فتحعلي شاهي» در شمارگان 5000 نسخه، 32 صفحه(قطع جيبي) و بهاي 3000 ريال راهي بازار كتاب شد.

دستيابي ايران به مقام نخست بانك ژن گياهي در خاورميانه

بيش از 30 هزار نمونه بذر از حدود 1000 گونه مرتعي و دارويي جمع‌آوري شده است و براي جمع‌آوري ساير گونه‌هاي موردنظر برنامه‌ريزي شده است.
تهيه مجموعه فهرست گونه‌هاي اولويت‌دار مرتعي، انحصاري ايران و در معرض انقراض كه در هر يك از استان‌هاي كشور رويش دارند و حفاظت از ذخاير توارثي در سردخانه‌هاي پايه و فعال و احيا و ارزيابي سالانه 150 اكسشن مرتعي در قالب طرح‌هاي تحقيقاتي از كارهاي اين سازمان به شمار مي‌رود.
سازمان تحقيقات جهاد كشاورزي تامين بيش از 5 هزار نمونه بذر و نمونه گياهي مورد نياز استادان، دانشجويان و كارشناسان متقاضي بذور نمونه گياهي به را انجام داده است.
به عنوان كمك به حفاظت در محل رويش، شناسايي درختان كهنسال با ارزش شامل گونه‌هاي سرو، چنار، ارس، توت، كهور، لول، بلوط، آزاد، سرخدار، سپيدار، داغداغان، شاه‌بلوط، مو، زبان گنجشك، گردو، شمشاد، كيكم، اوري، بنه، نارون، بيد، انجيلي، چريش، توسكا، نمدار، ملج، افراد شيردار، افراپلت، آزاد و اوجا توسط بخش جنگل موسسه در حال انجام است.
بر اساس اين گزارش، جمع‌آوري و نگهداري 63 هزار نمونه ژنتيكي گياهان زراعي و خويشاوندان وحشي آنها و جمع‌آوري و نگهداري 5000 نمونه ژنتيكي درختان ميوه در كلكسيون‌هاي زنده و احياء و ارزيابي 35 هزار نمونه ژنتيكي گياهي و ارزيابي تخصصي 4 هزار نمونه ژنتيكي براي صفات مختلف زراعي از كارهاي پژوهشگران اين موسسه به شمار مي‌رود.
ايجاد شناسنامه ژنتيكي ارقام پسته ايران، ايجاد و راه‌اندازي بانك ژن درون شيشه‌اي ژرم پلاسم و دستيابي به مقام اول بانك ژن در ميان كليه بانك‌هاي ژن منطقه خاورميانه، آسياي ميانه و شمال آفريقا از اقدامات اين سازمان به شمار مي‌رود.
پژوهشگران ايراني ثبت كامپيوتري اطلاعات شناسنامه‌اي بيش از 35 هزار نمونه ژنتيكي و ايجاد و نگهداي هسته‌هاي اوليه بذري عاري از بيماري سيب زميني در كشور و شناسايي منابع ژنتيكي مقاومت به بيماري‌ و آفتاب مهم گياهي كشور را به انجام رساندند.

زندگی نامه و بیوگرافی مشاهیر و چهره های ماندگار

فردوسي بزرگ
نادر شاه افشار
عمر خیام
سعدی شیرازی
كورش بزرگ
داريوش بزرگ
ابن سینا (شیخ الرئیس ابو علی سینا) یا پور سینا
رودکی
حافظ شیرازی، شمس الدین محمد
ناصرخسرو قباديانى
محمدبن زکریای رازی
ابوريحان محمد بن احمد بيرونى
پاپك(بابك) خرمدين
سورنا سردار بزرگ ايراني
محمد مصدق
ارد بزرگ
ستارخان
میرزا تقی خان امیر کبیر
عباس میرزا
حسن صباح
نیما یوشیج
فلورتین اسمارانداچ
صوفیِِ رازی
سهراب سپهری
بلز باسکال
ولفگانگ آمادئوس موتسارت
برنارد شاو
ارنست رادرفورد
محمد غفاری (کمال الملک)
نصرالله خادم
ابراهيم پورداود
رضا مافي
ابوالفتح عبدالرحمان منصور خازني
محمود حسابي
عبدالله جاسبی
هوشنگ مرادی کرمانی
ابوالحسن خان صدیقی
نادر ابراهیمی
زرتشت
احمد پارسا
ماري كوری
آنتوان لوران لاووازیه
ابوسعید فضل الله ابوالخیر
لویی پاستور
اسحاق نیوتن
خواجه نصیر الدین طوسی
شارل. فردريك گائوس
علی اکبر دهخدا
پروین اعتصامی
محمد حسین بهجت تبریزی ( شهریار )
میخائیل گورباچف
ملاصدرا يا صدرالمتألهين
ابن نفیس
حمید نطقی
کاظم معتمدنژاد
افسانه صفوی
مجید سمیعی
هاشم رفيعي تبار
لطفي زاده
احمد رسول‌زاده
پرویز یاحقی
محمد علی اسلامی ندوشن
احمد کسروی
آندره ماری آمپر
محسن کاوه راد
آلبرت انیشتین
آیزیا برلین
اسپینوزا
ریچارد مروین هر
لودويگ ويتگنشتاين
هنری برگسون
ويلارد ون اورمن كواين
پائولو كوئليو
غلامحسین یوسفی
خسرو گلسرخی
محمدرضا صياد
شمس کسمايی
رابرت نوزیک
هوشنگ گلشیری
محمدرضا شفيعی کدکنی
رابرت هوك
احمد بهمنيار
صائب تبریزی
یوهان کپلر
محمد حسن گنجي
مهدی اخوان ثالث(م.امید)
ابن‌خلدون
آلساندور جوزپه آنتونیو آنستازیو ولتا
آلفرد نوبل
بزرگ علوی
ایمانوئل کانت
دقیقی
محمدعلی بهمنی
محمد فریدالدین عطار نیشابوری
رشيدالدين ميبدی
بيدل
ابوالمجدود مجدودبن آدم سنايی
نیلز هنریک دیوید بوهر
خواجه عبدالله انصاری
بيهقي
بابا طاهر عریان
جورج جان تامسون
جلال الدین محمد بن محمد بن محمود الحافظ البخاری
مولانا جلال الدين محمد بلخي - مولوی
ابوالقاسم حسن عنصری بلخی
شاه نعمت الله ولی
ژاندارك
شیخ بهاء الدین
چارلی چاپلین
شمس تبريزی
ابونصر فارابی
شهاب الدين سهروردي
محمود شبستری
ايرج ميرزا
مسعود سعد سلمان
احمد بن عمر بن علي النظامي العروضي السمرقندي
ابوالمعالي نصرالله بن محمد بن عبدالحميد منشي
امير خواند محمد بن امير برهان الدين خاوند شاه
دیمیتری اوانوویچ مندلیف
مرتضی ممیز
استيفن هاوكينگ
ژول ورن
غلامحسين ساعدی
علی شيرازپور پرتو
علي‌اكبر جلالي
کامران دیبا
چارلز جنکز
نیکلاس گریمشاو
رنتسو پیانو
سانتیاگو کالاتراوا
نادر اردلان
لوئی کان
مجيد درخشانی
آنه ماري شيمل
نيكولاس كوپرنيك
سالوادور دالي

مريخ‌ آشيانه ققنوس‌

 

دشتي غبارآلود، تمام چشم‌انداز پيش روي را پوشانده است. يك آن گمان مي‌كني در دشت‌هاي سله بسته كوير ايران گام برمي‌داري. چندضلعي‌هايي كه ناشي از فرو نشست يخ و آب هستند سطح زمين را پوشانده‌اند. باد بر سطح مي‌وزد و غبار سرخ‌فامي را برمي‌خيزاند. خورشيد در آسماني صورتي رنگ و در ارتفاعي نه‌چندان بالاتر از افق مي‌درخشد. دماي هوا اما برخلاف كوير مركزي ايران چندان گرم نيست. درگرم‌ترين زمان، دما در حد 30 درجه زير صفر است. اينجا مريخ است.

دره سبز در نزديكي كلاهك قطبي شمالي سياره سرخ اين روزها مهمان تازه‌اي دارد. ققنوس، پرواز 10 ماهه خود را پشت‌سر گذاشته و در فرودي رويايي در دره كم‌ارتفاع و هموار سبز، آشيانه گزيده است.

اين پرنده آهنين از دل 2 شكست پيشين، بال برآورد تا درك ما را نسبت به جهاني بسيار آشنا و در عين حال بسيار غريبه بهبود بخشد.

سفر به مريخ را شايد بتوان با هر صفتي توصيف كرد غير از ساده. كمي بيش از يك سوم ماموريت‌ها به اين سياره، مطابق برنامه به هدف رسيده‌اند. اين عدد براي آنها كه قصد فرود بر همسايه ما در منظومه شمسي را داشته‌اند حتي از اين هم كمتر است. از ميان 14 تلاش براي فرود بر مريخ، تنها 6 موفقيت در پرونده سفرها به چشم مي‌خورد.

وايكينگ 1 و 2، رهياب مريخ، روح، فرصت و اينك ققنوس. نگاهي به وضعيت مريخ و زمين، دشواري اين ماموريت‌ها را آشكار مي‌كند. زماني كه سفر طولاني به سوي مريخ با همه دشواري‌هايش تمام مي‌شود، تازه اوج كار فرا مي‌رسد. در جايي كه بشر هيچ قدرتي براي كنترل فرستاده خود ندارد، فضاپيما بايد تازه مراحل پيچيده فرود و ورود به جو سياره سرخ را آغاز كند.

مراحلي كه تنها چند ثانيه اختلاف در آغازشان يا كمتر از يك درجه اشتباه در زوايا، يك نتيجه به بار خواهد آورد: شكست مطلق. براي همين است كه وقتي ماموريتي تازه در راه قدم گذاشتن بر مريخ گام برمي‌دارد، در دوسوي سياره زمين، چشم‌هاي زيادي به نتايجي است كه با 15 دقيقه تاخير به زمين مي‌رسد تا از موفقيت مطمئن شوند و به همين دليل وقتي علائم فرود موفق به زمين مي‌رسد، اتاق كنترل ماموريت، بيشتر به استاديومي ورزشي شبيه مي‌شود كه قهرماني تيم محبوبش را جشن مي‌گيرد.

فريادها، شادي‌ها و اشك‌هاي اين بار براي ارج نهادن نهايت دقت علمي در كاوشي فراسوي خانه است. مقر آزمايشگاه جت پيشران ناسا‌ (JPL) در بامداد روز دوشنبه 6 خرداد نيز چنين وضعيتي داشت و در سراسر جهان ميليون‌ها نفر به تلويزيون‌ها و رايانه‌هاي خود خيره شده بودند تا در اين جشن پيروزي دانش بشري مشاركت كنند.

در سرزمين ما نيز چنين بود و همزمان با اشتياق در پاسادناي آمريكا، هزاران نفر به وبگاه نجوم‌
 (www.nojumnews.com)  چشم دوختند تا لحظه به لحظه مراحل فرود را دنبال كنند.

صبح روز بعد از اين پخش مستقيم اطلاعات به زبان فارسي در ايران دكتر فيروز نادري، معاون ارشد مديريت استراتژيك ناسا در نامه‌اي از كار بزرگ ايرانيان در اطلاع‌رساني اين رويداد قدرداني كرد.

او نوشت آنچه در ايران انجام گرفت چيزي كم از اطلاع‌رساني وبگاه‌هاي آمريكايي و اروپايي كه نماينده‌اي در محل داشتند، نداشته است.

اما بهانه همه اين سرخوشي‌ها ماموريتي به نام فينيكس‌ (Phoenix) بود. نام اين ماموريت از پرنده‌اي افسانه‌اي گرفته شده است كه آن را مرغ‌آتش نيز مي‌نامند؛ پرنده‌اي كه چون مرگش فرا مي‌رسد در هيمه‌اي از آتش جان مي‌دهد و از خاكسترش پرنده‌اي تازه و زيبا متولد مي‌شود.

فينيكس نيز چنين كرد و از دل شكست‌هاي پيشين كاوش مريخ و بخصوص شكست تاسف‌بار كاوشگر قطب‌نشين مريخ سر برآورد تا تجربه‌هاي آن ماموريت و فناوري‌هاي جديد، اميدي جديد براي كاوش مريخ را به ارمغان آورد.

10 ماه پيش، پرتابگر «دلتا 2» محموله‌اي مهم را با خود به فضا برد. اين محموله پس از چندين تصحيح مداري مسيري دشوار و طولاني را به سوي سياره سرخ آغاز كرد، اگرچه در آن روز فاصله مريخ و زمين تنها 195 ميليون كيلومتر بود، اما ققنوس براي رسيدن به آن بايد مسافتي بيشتر را طي مي‌كرد، چراكه مريخ منتظر نايستاده و در فضا به دور خورشيد در حال گردش بود. به اين ترتيب طي 10 ماه بعد، فينيكس 679 ميليون كيلومتر را در فضا طي كرد تا بامداد 6 خرداد فرا برسد و لحظات دشوار فرود آغاز شود.

مريخ‌نورد فينيكس يك آزمايشگاه سطح‌نشين غيرمتحرك است و به دليل ابعاد بزرگ (زمان استقرار كامل فينيكس قطري معادل 5/5 متر و ارتفاعي معادل 2 متر دارد) و وزن زيادش (وزن آن 410 كيلوگرم است كه 59 كيلوگرم آن را ابزارهاي علمي‌اش تشكيل داده‌اند) نمي‌توانست از سناريوي فرود روح و فرصت استفاده كند.

آنها در آخرين مرحله فرود، با كمك كيسه‌هاي هوايي كه اطراف محفظه باد مي‌شد، ضربه ناشي از فرود را مهار كردند، اما اين بار فرود بايد مستقيم صورت مي‌گرفت، در حالي كه در دقايق پاياني همه چيز به محاسبات قبلي بستگي داشت و به دليل فاصله زمين و مريخ، حدود 15 دقيقه بعد به هدف مي‌رسيد كه در عمل بي‌فايده بود. پس از تثبيت سيستم فشار كه ساعت 46/3 بامداد (همه وقت‌ها به زمان مركزي ايران است) روز دوشنبه 6 خرداد رخ داد، در ساعت 09/4 بامداد، محفظه فرود از سيستم كنترلي كه او را تا اين مرحله از سفر همراهي كرده بود، جدا شد. دقايقي بعد در حالي كه اين محفظه سرعتي معادل 5/7 كيلومتر بر ثانيه داشت وارد لايه‌هاي بالايي جو مريخ شد.

برخورد با جو مريخ در زاويه مناسب، باعث ايجاد اصطكاك شديد و كم شدن سرعت فرود شد. ساعت 19/4 بامداد چترهاي نجات باز شدند و لحظاتي بعد پوشش مريخ‌نشين به كناري افتاد و پايه‌هاي فرود آماده شدند. موجي از اضطراب و تشويش اتاق كنترل ماموريت را در اين دقايق فراگرفته بود.

همين 7 دقيقه پاياني، بسياري از طرح‌‌ها را به شكست كشانده بود. با هر داده تله متري كه از طريق مدار گرد اديسه مريخ دريافت و به زمين رله مي‌شد، شادي و نگراني هم اوج مي‌گرفت. پيش از فرود چتر جدا شد و مريخ‌نشين را در آخرين ثانيه‌هاي فرود رها كرد. اين كار براي آن صورت مي‌گرفت تا بعد از فرود، چتر روي خود دستگاه نيفتد.

تنها 18 ثانيه پيش از تماس با زمين، موتورهاي عمودي روشن شدند تا سرعت فرود را در آخرين لحظات كم كنند و آن را به 4/2 متر بر ثانيه برسانند. داده‌هاي رسيده از اديسه مريخ كاهش متر به متر فاصله تا سطح را بيان مي‌كردند. 100 متر، 50 متر، 15 متر و زماني كه داده‌ها و بلندگوي مقر كنترل، تماس موفق با سطح را اعلام كرد، فريادي از شادي نه‌تنها در مقر كنترل كه در بسياري از نقاط جهان طنين‌انداز شد.

فينيكس، ششمين سفير زميني شد كه با موفقيت بر مريخ گام نهاده بود. ساعت 24/4 را نشان مي‌داد و درآن لحظه مريخ براي اولين بار به طور همزمان ميزبان 3 كاوشگر سطحي زميني فعال شده بود.

 بري گلداشتاين، مدير ماموريت ققنوس در حالي كه نمي‌توانست احساسات خود را كنترل كند، اعلام كرد: فرود فينيكس مانند يك رويا بود و حتي در رويا هم نمي‌توانستيم تصور كنيم همه چيز اينقدر خوب پيش رود. من از روند كار شوكه شده‌ام. در كنار او پيتر اسميت، محقق ارشد ماموريت اعلام كرد: فينيكس در دشتي مسطح است و همه چيز عالي و خوب پيش رفت.

اين ماموريت گام بزرگي براي مساله آب بر مريخ به شمار مي‌رود و براي اولين بار ربات در جايي فرود آمده است كه احتمالا مي‌تواند آب منجمد را بر سياره‌اي ديگر مورد آزمايش قرار دهد. چارلز الاچي، رئيس جي.پي.ال نيز اين فرود را به همكاران خود و مردم تبريك گفت و مايكل گريفين، رئيس ناسا هم در توصيف اين ماموريت، از يكي از جملات تاريخي عصر فضا كه زماني كندي هنگام برنامه‌ريزي فتح ماه از آن سخن گفته بود، كمك گرفت: ما اين كار را انجام داديم نه به اين دليل كه ساده بود، بلكه به اين علت كه كاري مهم و مشكل بود.

فينيكس در منطقه‌اي كه به طور غير رسمي دره سبز ناميده مي‌شود، فرود  آمد. اين منطقه در 68 درجه و
35 دقيقه شمالي و 233 درجه شرقي مريخ واقع شده است و حدود 50 كيلومتر طول و 250 متر عمق دارد و از ساختارهاي چند ضلعي تشكيل شده است.

ققنوس اولين مريخ‌نشيني است كه در  چنين عرض بالايي فرود مي‌آيد؛ جايي كه احتمال يافتن آب منجمد در زير لايه‌اي از سطح بسيار بالاست و شايد يكي از بهترين نقاطي باشد كه نوعي از حيات را در گذشته يا اكنون ميزباني كند.

يكي از اصلي‌ترين ماموريت‌هاي فينيكس، همين جستجوي آب و حيات است. اين مريخ‌نشين كه آزمايشگاهي كوچك به شمار مي‌رود به يك بازوي رباتيك 5/2 متري مجهز است كه مي‌تواند دورتر از محل فرود كه كمتر در معرض آثار حرارتي موتورها هنگام فرود بوده‌اند، از لايه‌اي به عمق چند سانتي‌متر نمونه‌برداري كند. لايه‌هاي زيرين مي‌توانند ميزبان بقايايي از گذشته مريخ باشند.

اين ذرات در دل آزمايشگاهي كوچك حرارت داده مي‌شوند و با كمك انواع ابزارهاي علمي و طيف‌سنج‌هاي مختلف، اجزاي سازنده آنها شناسايي مي‌شود.

بعد از وايكينگ 1، اين مريخ‌نشين نخستين نمونه‌اي است كه مي‌تواند نشانه‌هايي از حيات قديمي يا فعلي را جستجو كند؛ اما در عين حال وظايف ديگري نيز به عهده اين آزمايشگاه است. مريخ جوي رقيق و فشاري پايين دارد. به همين دليل دما بسرعت با تغيير ارتفاع تغيير مي‌كند و در فاصله‌اي معادل 2 متر، ممكن است اختلاف دمايي چندين درجه‌اي وجود داشته باشد.

اين مريخ نورد به آزمايشگاه هواشناسي مجهز است كه نه تنها سرعت و جهت باد و دما و فشار را اندازه مي‌گيرد كه با تابش ليزري به جو مريخ و رصد بازتاب آن، وضعيت لايه‌هاي مختلف جو مريخ را نيز محاسبه مي‌كند و همه اين داده‌هاي با ارزش، سال‌ها وقت محققان را براي تحقيق خواهد گرفت و در نهايت كمك خواهد كرد تا انسان بتواند برنامه درستي براي سفر آينده‌اش به مريخ بريزد.

 وقتي حدود ساعت 6 بامداد، نخستين تصاوير فينيكس از دشتي لم يزرع و كويري سرد و خشك به زمين مخابره شد، بار ديگر غريو شادي به آسمان رفت. چشم اندازي متفاوت از سياره سرخ فام مريخ كه در گذشته‌اي دور بستر درياهايي بزرگ از آب مايع بوده و ساختاري بسيار شبيه زمين داشته است، پيش چشمان ما جان گرفت.

قرار است فينيكس 90 روز مريخي با كمك صفحات خورشيدي‌اش به فعاليت بپردازد، اما اگر شرايط خوب باشد امكان تمديد آن نيز وجود دارد؛ البته روح و فرصت كه قرار بود 90 روز بر مريخ فعاليت كنند تاكنون 4 سال است كه مشغول پرسه‌زني بر سطح سياره سرخند.

ماموريت موفق مريخ‌نشين ققنوس نكته مهم ديگري هم به همراه داشت و آن اهميت برنامه‌ريزي دقيق علمي است. اين كه مهندسان طرحي را براي شرايطي دشوار آماده كنند و آنقدر دقيق پيش روند كه ميليون‌ها كيلومتر دورتر از دسترس آنها همه چيز به شكل طبيعي جلو رود، بيشتر شبيه معجزه است، اما معجزه‌اي كه ذهن انسان آن را به تحقق رسانده است. كار گروهي دشوار و سخت، پشت صحنه اين ماموريت با درس گرفتن از اشتباه‌هاي گذشته، موفقيت آن را تضمين كرد.

از سوي ديگر، اين ماموريت بار ديگر اهميت فناوري اطلاعات را به رخ كشيد، جايي كه ماموريتي در ميليون‌ها كيلومتر دورتر از ما در حال رخ دادن بود. به يمن فناوري مدرن اطلاعات، ميليون‌ها نفر توانستند در اين هيجان شريك شوند.

جهان ما روز به روز كوچك‌تر مي‌شود. انسان اينك به فراسوي سياره خود مي‌نگرد و راه را به سوي دشت بي‌پايان ستاره‌ها هموار مي‌كند. اينچنين ماموريت‌هايي فراتر از مرزهاي سياسي اهميت دارند و اعتبار آن بيشتر به نام بشر ثبت مي‌شود.

پوريا ناظمي